ავტორი: Ermonia
Ozzy Osbourne – Scream © 2010
როგორც წესი, ფოლადი და ბევრი სხვა ლითონი დროთა განმავლობაში იჟანგება, ცვდება და იმსხვრევა. თუმცა, ლეგენდარული ოზი ოსბორნის, ბლექსაბატელი Iron Man-ის („რკინის კაცის“) მუსიკა, ეტყობა, უჟანგავი ფოლადივითაა, რომელსაც, მართალია, ჟანგი ვერაფერს აკლებს, მაგრამ წლების შემდეგ მთლად პრიალა ზედაპირიც აღარ აქვს. მიუხედავად ყველაფრისა, 61 წლის ოზის საფირმო, მჟღერი, გამჭოლი ხმა თითქოს ისევ ფორმაშია... „ყვირილი“ პირველი სტუდიური ალბომია, სადაც ზაკ უაილდის გიტარას ვეღარ მოუსმენთ. ეს უკანასკნელი 1988 წლიდან ოზის ყველა სტუდიური დისკის ჩაწერაში მონაწილეობდა. მის ნაცვლად რობ ზომბისთან ნამუშევარი 29 წლის ბერძენი გიტარისტი კოსტას კარამიტროუდისი ანუ გუს ჯი უკრავს. ოზის დისკი ტრადიციულად მძიმეა.
რამდენიმე წლის წინ მუსიკოსს ექიმებმა უამრავი დიაგნოზი დაუსვეს: ალცჰაიმერის სინდრომით დაწყებული, პარკინსონითა და სკლეროზით დამთავრებული. მიუხედავად ამისა, ოზი ნამდვილი კერკეტი კაკალი გამოდგა და მისი შემოქმედება დღესაც ბევრს აცვიფრებს. ახალი ფირფიტის მოსმენისას მე უკმაყოფილება ვიგრძენი. ისეთი შთაბეჭდილება რჩება, თითქოს ოზის ხმა შიგადაშიგ კომპიუტერული პროგრამებით იყოს გასწორებული. მიუხედავად იმისა, რომ დისკი გამოსვლისთანავე ამერიკის როკ და ჰარდ-როკ ჩარტების ლიდერი გახდა, რამდენიმე სიმღერის გარდა, ახალი დისკი ნამდვილად ვერ მოვიწონე და ერთი ჭკვიანი კაცის ნათქვამი გამახსენდა: „ცხოვრების პირველ ნახევარში ადამიანი თავის სახელზე მუშაობს, მეორე ნახევარში სახელი მუშაობს მასზე“. ოზის ახალ დისკზე სწორედ ეს შეიძლება ითქვას.
შეფასება: ****** (6/10)
მოუსმინე: Ozzy Osbourne - Diggin' Me Down
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
Laurie Anderson – Homeland © 2010
63 წლის ლორი ანდერსონი იმ იშვიათ მუსიკოსთაგანია, რომელიც სცენაზე თეატრალიზებულ შოუს წარმოგვიდგენს ხოლმე. თანამედროვე მუსიკის ერთ-ერთი ლეგენდის, ლუ რიდის ცოლმა, კომპოზიტორმა, მომღერალმა, მევიოლინემ, ლექტორმა და, საერთოდ, თხემით ტერფამდე ერუდირებულმა ქალბატონმა საკუთარი შემოქმედება 70-იან წლებში დაიწყო. იგი თავის გამოფენებში აერთიანებდა საინტერესო ავეჯს, ცერემონიებსა და მუსიკალურ გარემოს. ამით ბოჰემურ წრეებში საკმაოდ პოპულარული გახდა. 1975 წლიდან მუსიკაში გადაბარგდა. ანდერსონის მხატვრული კრედო ახალი მითების შექმნაა, რომლებშიც ცხოვრებისეულ ამბავს ფანტასტიკურ საბურველში ახვევს. ლორიმ ერთხელ თქვა: „საკუთარ თავს ამბის მთხრობლად ვთვლი. სხვა დანარჩენი – პოლიტიკა, სახეები, მუსიკა, სინამდვილეში მხოლოდ ამბებისთვის სიღრმის მიცემის და მსმენელამდე მისი მიტანის საშუალებებია“.
მისი ფირფიტების ჩაწერაში მონაწილეობდნენ ისეთი დიდი მუსიკოსები, როგორებიც არიან: პიტერ გებრიელი, ბილ ლასუელი, ნილ როჯერსი, მისივე მეუღლე – ლუ რიდი, რომელიც, ამავე დროს, ლორის ბოლო დისკის Homeland-ის („სამშობლო“) თანაპროდიუსერიც გახლავთ. ვიოლინოს გარდა, ანდერსონი შესანიშნავად ფლობს ყველანაირ სინთეზატორს, რაც მის მონათხრობ ამბებს ფანტასტიკურ ელფერს სძენს. ახალი დისკის მე-8 და მე-11 ამბებში საქსოფონისტად, არც მეტი, არც ნაკლები, საკულტო მუსიკოსი ჯონ ზორნია მოწვეული, ხოლო ფირფიტის მე-5 ამბავში (Only An Expert) 33 წლის ლონდონელი ელექტრონისტი კიერან ჰებდენი, იგივე Four Tet, კლავიშებზე უკრავს. ალბომის მე-4 და მე-7 ამბებში ანდერსონთან ერთად ენტონი ჰეგარტი (პროექტიდან Antony And The Johnsons) მღერის. ძალიან კარგი დისკია, არტ-როკისა და ექსპერიმენტული მუსიკის მსმენელებს მოეწონებათ.
შეფასება: ******** (8/10)
მოუსმინე: Laurie Anderson - The Beginning Of Memory
–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––
© ლაშა გაბუნია
© გაგა გობრონიძე
I ნაწილი იხილეთ აქ: ბითლზები და როლინგები (ნაწილი I)
გაგა: – „ბრიტანული შეჭრა“ ოკეანისგადაღმა 1964 წელს დაიწყო. ეს ჩვენ ადრეც, წინა წერილში („ბიტნიკები და ჰიპები“) ვახსენეთ და ამ შემთხვევაშიც ამ ფენომენს გვერდს ვერ ავუვლით, მით უმეტეს, რომ ლაპარაკია იმ ჯგუფებზე, რომელთაც ეს „შეჭრა“ გამოიწვიეს. The Beatles, The Rolling Stones, Herman's Hermits, Searchers და კიდევ რამდენიმე ჯგუფის გასტროლებმა ბრიტანეთის ყოფილ კოლონიაში ისეთი შთაბეჭდილება დატოვა, თითქოს ბრიტანელები 1776 წელს დამცირებისთვის შურის საძიებლად ემზადებოდნენ.
ლაშა: – ბრაიან ეპსტაინი, რომელიც მშვენივრად იცნობდა ამერიკულ მუსიკალურ ბაზარს და ასევე კარგად იცოდა თუ რა ტიპის (რა feeling-ის) სიმღერები სჭირდებოდათ ამერიკელებს, მთავარ დამრტყმელ ჰიტად „ხოჭოების“ I Want To Hold Your Hand აირჩია და არც შემცდარა. 1964 წლის 18 იანვარს ეს სიმღერა ჟურნალ „ბილბორდის“ ასეულში მოხვდება, მაგრამ ჯერ მხოლოდ 45-ე ადგილზე. მომდევნო კვირას მესამე ადგილზე ავარდა და კიდევ ერთი კვირის თავზე, თებერვლის პირველ ნახევარში („ბითლზის“ გასტროლებამდე ერთი კვირით ადრე) ნომერი პირველი ჰიტი გახდა. ეს კი იმას ნიშნავდა, რომ მთელი ამერიკა მოუთმენლად მოელოდა ლივერპულელებს.
გაგა: – „ბითლზების“ პირველი ამერიკული ჰიტი შვიდი კვირა ლიდერობდა ჰიტ-აღლუმებს. მოგვიანებით ეს სიმღერა ისევ „ხოჭოების“ She Loves You-მ შეცვალა. თავის მხრივ, ამ უკანასკნელმა ადგილი ასევე „ბითლზების“ Can’t Buy Me Love-ს დაუთმო. „ბიტლომანია“ დაიწყო...
ძალიან საინტერესო ვიზა გასცეს „ბითლზისთვის“ ამერიკის სათანადო სამსახურებმა. ის კლერკი, ვინც ეს ტექსტი ჩაწერა ვიზებში, ან გონებაშეზღუდული იყო, ან დიდი წინასწარმეტყველი. ტექსტი კი ასეთი გახლდათ: „ეს ვიზა აშშ-ის ტერიტორიაზე ქმედითია მანამ, სანამ არ გამოჩნდებიან აშშ-ის უმუშევარი მოქალაქენი, რომლებიც ანალოგიურ სამუშაოს შეასრულებენ“. ფედერალური სამსახურის ვიღაც პედანტმა კლერკმა, რომლის ვინაობა ისტორიამ არ შემოგვინახა, ნებსით თუ უნებლიეთ, „ბითლზის“ ბიჭებს სამუდამო ვიზა მისცა.
„ბიტლომანია“ ნიუ-იორკის აეროპორტში ცნობილი დახვედრით დაიწყო, სადაც The Beatles-ს ათი ათასზე მეტი თაყვანისმცემელი შეეგება. შემდეგ იყო ედ სალივანის ტელეშოუში მონაწილეობა და ტრიუმფული კონცერტი „კარნეგი ჰოლში“. მსოფლიო ახალი ეპოქის შექმნის მოწმე ხდებოდა.
ლაშა: – „სთოუნზები“ თითქოს გადაგვავიწყდა კიდეც. ეს ჯგუფი, როგორც ადრე აღვნიშნეთ, თავის ლივერპულელ მეგობრებს ყველაფერში ერთი ნაბიჯით ჩამორჩებოდა. >>> იხილე გაგრძელება >>> anarekly.blogspot.com
ავტორი: Ermonia
საქართველო დღეს მშენებლობადაუმთავრებელ მრავალსართულიან საცხოვრებელ სახლს ჰგავს, სადაც ყველას უკვე საკუთარი ბინა და ოთახი აქვს. მაგრამ მისი ყოველი ბინადარი ცდილობს ბინის თუ ოთახის თავის ჭკუაზე, საკუთარი დიზაინით მოწყობას. ამაში ცუდი თითქოს არაფერია, თუმცა ეს ადამიანები პროფესიონალების დაუკითხავად ცდილობენ კედლების მონგრევას, ოთახების საკუთარი შეხედულებისამებრ გაერთიანებას თუ გატიხვრას. ამ დროს ვერავინ გრძნობს, რომ შენობის საყრდენი კედლები ამდენი ნგრევის შემდეგ ისეა დასუსტებული, შეიძლება ჩამოინგრეს და ყველანი ნანგრევების ქვეშ მოიყოლოს.
ეს შესავალი თითქოს გადატანითი მნიშვნელობით დავწერე, მაგრამ მსგავსი რეალური ფაქტები ჩვენს ქვეყანაში ისედაც მრავლადაა. ქართველებს გვიყვარს ყველაფრის ჩვენს ჭკუაზე გაკეთება და არად ვაგდებთ პროფესიონალის რჩევას.
პროფესიონალების ნაკლებობა იგრძნობა მედიაშიც, ამიტომ არაპროფესიონალი „ტელევიზიონშიკები“ ეკრანებზე ასევე არაპროფესიონალ ადამიანებს იწვევენ. ჩვენში დამკვიდრდა ახალი ტერმინი – „ცნობადი სახე“. ეს უკანასკნელი კი თავისუფლად შეიძლება იყოს პოლიტიკოსი, მუსიკოსი, მწერალი, სპორტსმენი, მოდელი ან მსახიობი.
„ცნობად სახეებზე“ ყველაზე დიდი წილი მაინც პოლიტიკოსებზე მოდის, რომელთა მონაწილეობის გარეშე, არც ერთი სადღესასწაულო გადაცემა არ გადის ეთერში. ალბათ, გაგიჩნდათ კითხვა, რატომ ვუწოდე ცნობად სახეთა დიდ ნაწილს არაპროფესიონალი? ტელეეკრანებზე და უბრალო საუბრებშიც კი ამ ადამიანების უმრავლესობას ერთი უცნაური ფრაზა აქვს აკვიატებული, რომელსაც ხშირად იმეორებს – „მე პრეტენზია არა მაქვს“... >>> იხილე გაგრძელება >>> anarekly.blogspot.com
ავტორი – ERM0NIA
კინოსთვის მუსიკის შექმნა იმ დროიდან დაიწყეს, როცა ჯერ კიდევ უხმო ფილმებს იღებდნენ. მაშინ კინოთეატრში როიალზე ან პიანინოზე ტაპერი, ანუ კინოს მუსიკალურად გამფორმებელი, სხვადასხვა პოპულარული მელოდიების ფრაგმენტებსა და იმპროვიზაციებს ასრულებდა. ტაპერები სახელგანთქმული კომპოზიტორებიც კი იყვნენ. მაგალითად, ამ საქმიანობით ირჩენდა თავს დიმიტრი შოსტაკოვიჩი. არაერთხელ უთქვამს, რომ ტაპერობა შემდგომში კინომუსიკის შექმნაში ძალიან გამოადგა. ყველასთვის ცნობილია ისიც, რომ ჩარლი ჩაპლინი თავად წერდა მუსიკას საკუთარი უხმო ფილმებისთვის. 
მუნჯური, ანუ უხმო კინოს დროსაც კი მუსიკა აუცილებელი იყო, მის გარეშე ფილმი უსიცოცხლოდ გამოიყურებოდა და სწორედ მუსიკა აძლევდა სიღრმეს. თუმცა თავდაპირველად მუსიკას ძალზედ ბანალური მიზეზის გამო იყენებდნენ – მისი საშუალებით სეანსებზე პირველი კინოპროექტორების ხმამაღალი გრუხუნის ჩახშობას ცდილობდნენ. 1927 წლიდან კი, რომელიც ხმოვანი კინოს ერის დასაწყისად ითვლება, კინოფირზე ხმასთან ერთად მუსიკის ჩაწერაც დაიწყეს. მუსიკის ფირზე გადატანის ტექნიკა დროთა განმავლობაში ვითარდებოდა. ტექნიკური თვალსაზრისით, დღეს „THX“-ისა და „Dolby Surround“-ის სისტემის გარეშე ფილმის ხმის დამუშავება და ფირზე მუსიკის დატანა უკვე წარმოუდგენელია.
თითქმის ყოველ ფილმში (მნიშვნელობა არა აქვს კომერციულია ის თუ არა) ჟღერს ორიგინალური მუსიკა. მუსიკოსებმა კინომუსიკაზე ფულის კეთებაც ისწავლეს და თითქმის ყველა ფილმთან ერთად ცალკე აუდიო კომპაქტდისკებზე უკვე ორიგინალური საუნდტრეკიც გამოდის. ზოგჯერ ფილმზე მეტად პოპულარული მისი საუნდტრეკი გამხდარა. გასული საუკუნის მიწურულიდან საუნდტრეკების ბიზნესმა საოცარი აღმავლობა განიცადა და დღეს უკვე თითქმის არ გამოდის ფილმი (მნიშვნელობა არა აქვს ბლოკბასტერია თუ არა ის) ორიგინალური საუნდტრეკის (ანუ OST-ის) სიდის გარეშე.
კინოსათვის მუსიკა ან სპეციალურად იქმნება, ან უკვე დაწერილი გამოიყენება, რა თქმა უნდა, მისი ხასიათის შესაბამისად. ფილმის მუსიკის ავტორი საკუთარ თავსა და მუსიკას განსხვავებულ მოთხოვნებს უყენებს, ვიდრე საკონცერტო კომპოზიტორი ან ის შემსრულებელი, რომელიც მუსიკას თავისთვის წერს. კინოსათვის ნაწარმოები არა მარტო მოსასმენად, არამედ, პირველ რიგში, კინოკადრების ინტენსიფიცირებისთვის იქმნება. ამისთვის კომპოზიტორი მუსიკას ფილმის მსვლელობას უმორჩილებს.
კინომუსიკა ადამიანში უამრავ ემოციას იწვევს. მას შეუძლია, მაყურებელი შეაშინოს, დაამშვიდოს, აყვიროს, გაუღვივოს სითბოს ან სიძულვილის გრძნობა. ამავე დროს, მუსიკას შეუძლია, თავგზა აგვიბნიოს, თუკი მისი მოსმენით გამოწვეული მოლოდინი ფილმის მსვლელობისას არ გამართლდება ან, პირიქით – წინასწარ გაამჟღავნოს, როგორ განვითარდება კინოისტორია. თუ ერთხელ მაინც ვნახავთ ფილმს მუსიკის (და არა ხმის გარეშე) გარეშე, ხშირ შემთხვევაში ის ნაკლებად ღრმად და ორგანზომილებიანად მოგვეჩვენება, თითქოს მაყურებელსა და მოქმედებას შორის ემოციური კავშირი გაწყდა. ავიღოთ, ვთქვათ, ასეთი უწყინარი სცენა: მზის ჩასვლის ფონზე მიტოვებული სახლი ჩანს. ფილმის კომპოზიტორს ან მუსიკალურ გამფორმებელს ამ კადრებზე ყველანაირი მუსიკის დადება შეუძლია, მელანქოლიურისაც კი, რათა მაყურებელში შესაბამისი გრძნობა აღძრას. მუსიკის გარეშე კი ასეთი სცენა, რომელიც მარტოობის საშინელებას გადმოსცემს, შესაძლოა, ერთმნიშვნელოვნად ავის მომასწავებლად და ერთობ დამთრგუნველადაც აღვიქვათ.
ჩვენ შეგვიძლია, სამი სახეობის კინომუსიკა ერთმანეთისგან გამოვყოთ:
1. მუსიკა, რომელიც ფილმის განწყობასა და შინაარს გადმოსცემს.
2. მუსიკა, რომელიც აკავშირებს.
3. მუსიკა, რომელიც მაყურებელს თავგზას უბნევს და წინააღმდეგობებს იწვევს.
ფილმის განწყობის მუსიკა
ცნობილი კომედიის, „პოლიციელთა აკადემიის“ მე-4 სერიაში არის ასეთი სცენა – ერთ-ერთი კადეტი შხაპს იღებს. ფარდის მიღმა ჩანს მისკენ მომავალი ვიღაცის ლანდი, რომელსაც ხელში საეჭვო ნივთი უჭირავს. ამ „ნივთის“ ლანდის დანახვაზე კადეტს დანის ასოციაცია უჩნდება და საშინელ შიშს ჭამს. ფარდის გადაწევის შემდეგ აღმოაჩენს, რომ სინამდვილეში კოლეგას მისთვის კბილის პასტა მოჰქონდა. ამას ყველაფერს მაყურებელი ხედავს, მაგრამ ესმის კარდინალურად სხვა მუსიკა. ეს არის ბერნანდ ჰერმანის მიერ ალფრედ ჰიჩკოკის „ფსიქოსათვის“ დაწერილი დაუვიწყარი ვიოლინოების სკრეჩი. მაყურებელი კარგად იცნობს ამ მუსიკას, რომელიც საშინელ მკვლელობასთანაა უკვე გაიგივებული, და ჰგონია, რომ სისხლი უნდა დაიღვაროს. მოყვანილ ეპიზოდში განწყობა სწორედ ცნობილმა მუსიკამ შექმნა.
თუმცა მუსიკას არა მარტო ცალკეული ეპიზოდის განწყობის შექმნა შეუძლია. ბევრი ფილმის დასაწყისში ის გვაგრძნობინებს, თუ რა თემაზეა ფილმი გადაღებული – ტრილერია, სასიყვარულოა, ბატალურია თუ სხვა… მას უფრო მეტი შეუძლია მოუთხროს მაყურებელს სანახავ ფილმზე, ვიდრე ფილმიდან ამოღებულ ასეულობით ფოტოსურათს. კინომუსიკა სწორედ იმ ატმოსფეროს ქმნის, რომელიც აუცილებელია და რეჟისორს სურს.
ამავე დროს, კინომუსიკაში ძალიან მნიშვნელოვანია რიტმი და მელოდია. მკვლევარები ამბობენ, რომ რიტმს პრინციპულად ვერტიკალური ზემოქმედება აქვს, მედიტაციისა და ექსტაზის მსგავსად, ხოლო მელოდიას, პირიქით – ჰორიზონტალური. ამ უკანასკნელის ფუნქცია დროის მსვლელობის გამოხატვაა. სწორედ ამიტომ ჟღერს ხაზგასმულად დღევანდელ ფილმ-ექშენებში რიტმული მუსიკა, განსაკუთრებით, აფეთქებებისა და ბრძოლების სცენებში. შეიძლება ითქვას, რომ მუსიკის რიტმიკა ფილმის დრამატულ ასპექტებს ავითარებს, ხოლო მელოდია მოქმედებას აჩქარებს.
მუსიკა რომელიც აკავშირებს
ასეთი კინომუსიკა მაშინ ჟღერს, როცა რომელიმე ისტორიული მომენტის ან სოციალური ფენის აღწერაა საჭირო. საზოგადოების ნებისმიერ ფენას მისთვის დამახასიათებელი, სპეციფიკური ხმის იდიომა, საკუთარი დიალექტი გააჩნია. ეს დიალექტები ზუსტად გამოსახავენ იმ გარემოს, სადაც ფილმის გმირებს უხდებათ ცხოვრება. ისტორიულ ფილმებში დიდგვაროვნებსა თუ უბრალო მოქალაქეებს არა მარტო ადგილსაცხოვრებლები და მათი ხედები ახასიათებთ, არამედ ის მუსიკაც, რომელიც მათივე ფენებში იყო გავრცელებული. ასეთი ფილმის კომპოზიტორი უმრავლეს შემთხვევაში ისეთ მუსიკას ქმნის, რომელიც იმ დროის პარტიტურების მიხედვითაა შექმნილი, ან ხალხურ მუსიკაზეა დაფუძნებული. მაგალითად, 1950 წელს გადაღებულ ფილმ „სირანო დე ბერჟერაკში“ (დიმიტრი ტიომკინის მუსიკა) შუა საუკუნეების მუსიკალურ კონტექსტს აღმოაჩენთ, თუმცა კარგად მოსმენისას მივხვდებით, რომ მუსიკას დიდი სიმფონიური ორკესტრი ასრულებს. არადა, მე-15 ასწლეულში სიმფონიური ორკესტრი საერთოდ არ არსებობდა. ასეთ შემთხვევებში კომპოზიტორები ახერხებენ, მუსიკას დაახლოვებით მაინც მისცენ ისეთი ჟღერადობა და ხასიათი, როგორც იმ გარკვეულ ისტორიულ მონაკვეთში ჰქონდა, რომელშიც მოქმედება ვითარდება.
გარდა ამისა, მუსიკის ავტორები და მუსიკალური გამფორმებლები ისეთ ე. წ. ორიგინალურ ციტატებს, ანუ იმ მუსიკას მიმართავენ, რომელიც ფილმში განვითარებული მოვლენების დროისთვის იყო დამახასიათებელი. ფილმში „ფორესტ გამპი“ ალან სილვესტრის მუსიკასთან ერთად სწორედ ასეთი „ორიგინალური ციტატებია“ „ჩაყრილი“, თუნდაც ელვის პრესლისა და ბიტ-მუსიკოსების სიმღერები. ეს მეთოდი დღეს ფართოდ გამოიყენება. სტენლი კუბრიკი ხშირად კლასიკოსებს მიმართავდა. მაგალითად, ფილმ „კოსმოსური ოდისეა 2001“-ის კაშკაშა დასაწყისში რიხარდ შტრაუსის მუსიკაა გამოყენებული, ხოლო „მექანიკურ ფორთოხალში“ შილერის „სიხარულის ოდაზე“ დაწერილი ბეთჰოვენის მე-9 სიმფონია ჟღერს. არიან კრიტიკოსები, რომელთაც არ მოსწონთ ასეთი მუსიკალური ფორმა, თითქოს მუსიკალურად შეუძლებელია კონკრეტულად იმ დროის გადმოცემა, რომელშიც მოქმედება ხდება, მაგრამ თუ ასეთ ფილმებში თანამედროვე ადამიანები თამაშობენ და ზუსტად ვერც ისინი გადმოსცემენ რომელიმე ისტორიული პერიოდის თუნდაც ემოციებს, რატომ არ შეიძლება, იგივე გააკეთოს კინომუსიკის ავტორმაც?
მუსიკა, რომელიც წინააღმდეგობებს იწვევს
მუსიკა წინააღმდეგობებს იწვევს, როცა ელოდებიან, რომ ის კადრებთან სრულ ჰარმონიულობაშია, როცა მან მოქმედებათა განვითარება მაყურებლისთვის უფრო გასაგები უნდა გახადოს და ყველა შესაძლო სიუჟეტური პრობლემისთვის მოამზადოს, მაგრამ ხდება პირიქით. „ხშირ შემთხვევაში სწორედ მუსიკა განსაზღვრავს მოქმედებას და მხოლოდ იშვიათ შემთხვევაში მოქმედება განსაზღვრავს მუსიკას“ (მიკი მოუზინგი). ზოგჯერ მუსიკა დისონანსშია ფილმთან და, რაც უნდა გაგვიკვირდეს, ხშირად ფილმის წარმატების შანსებს ზრდის.
კრიტიკოსებს ასეთი დისჰარმონიულობის მაგალითად ფილმი „დილა მშვიდობისა ვიეტნამო!“ მოჰყავთ, სადაც მთავარ როლში რობინ უილიამსია დაკავებული. მათი აზრით, ამ კინოსურათში წინააღმდეგობრივი მუსიკა ჟღერს. ფილმში არის სცენა, რომელიც ერთ-ერთ მთავარი არგუმენტია ამ აზრის ფორმულირებაში. ერთ მომენტში, როდესაც ლუი ამსტრონგის სიმღერა „What a wonderful world“ ჟღერს, კადრში ჩანს, თუ როგორ იღუპებიან ვიეტგონგოელებთან ბრძოლაში ამერიკელი ჯარისკაცები ბრინჯის ყანებში მშვენიერ, მზიან ამინდში.
სწორედ ასეთი დისონანსი საშინელ სურათსა და მსუბუქ, ლამაზი მუსიკას შორის ეფექტს ახდენს მაყურებელზე, რომ ომი საშინელებაა. სიუჟეტსა და მუსიკას შორის ეს დისჰარმონია მაყურებელზე ფსიქოლოგიური ზემოქმედების მოხდენის ერთგვარი საშუალებაა. მსგავსი „მარგალიტები“ კინემატოგრაფიაში მრავლად მოიპოვება. არის მომენტები, როდესაც სიუჟეტთან შეუსაბამო მუსიკა ცდილობს მაყურებელმა უფრო რბილად ან, პირიქით, უფრო მძაფრად აღიქვას კინოსურათი, თუნდაც წინასწარ შეიტყოს, როგორ შეიძლება, არ განვითარდეს მოქმედება ფილმში.
პოპულარული კინოკომპოზიტორები და საუნდტრეკები
ბევრ ცნობილ რეჟისორს საკუთარი „ამოჩემებული“ კომპოზიტორი ჰყავდა და ჰყავს. ფედერიკო ფელინის ფილმები წარმოუდგენელია ნინო როტას მუსიკის გარეშე, ისევე როგორც კშიშტოფ კიშლევსკის კინო – ზბიგნევ პრეისნერის ნაწარმოებთა გარეშე. ემირ კუსტურიცას ფილმებით გორან ბრეგოვიჩმა გაითქვა სახელი, პიტერ გრინუეის ნამუშევრებში კი ხშირად მაიკლ ნაიმანის მუსიკა ჟღერს. ასევე ცნობილი კომპოზიტორები არიან: ენიო მორიკონე, მიშელ ლეგრანი, ლეონარდ ბერნსტეინი, ედუარდ არტემიევი, ანდრეი პეტროვი, გია ყანჩელი, იან ტირსენი, პიტერ გეიბრიელი და მრავალი სხვა.
კინემატოგრაფიაში სპეციალური კინომუსიკის გარდა დღეს ხშირად გამოიყენება სხვადასხვა პოპ-შემსრულებელთა კომპილაციები, რომელთაც ფილმებისთვის მუსიკალური გამფორმებლები და რეჟისორები ფილმის ხასიათიდან გამომდინარე არჩევენ. დინამიკურ კინოფილმებში ხშირად ჟღერს ცალკეულ პოპ-მუსიკოსთა ჰიტები. ფილმის ეკრანებზე გამოსვლის შემდეგ ამ საუნდრეკთა აუდიო დისკების პრეზენტაცია-რელიზებიც ეწყობა. ამ შემთხვევაში ის პოპ-მუსიკა, რომლითაც ესა თუ ის ფილმი ფორმდება, დამატებითი შემოსავლის წყაროცაა.
დაბოლოს, 2004 წლის მიწურულს ინგლისურმა BBC-მ 10 000 ადამიანი გამოკითხა. მათ კინოს ისტორიაში ყველაზე საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკი უნდა დაესახელებინათ. შედეგად არხის საიტზე 10 საუკეთესო საუნდტრეკი გამოქვეყნდა, რაც ასე გამოიყურება:
1. The Blues Brothers
2. Pulp Fiction
3. Trainspotting
4. Saturday Night Fever
5. Dirty Dancing
6. Grosse Point Blank
7. Kill Bill Vols. 1 and 2
8. The Royal Tenenbaums
9. Lost in Translation
10. Fight Club.
ავტორი – ERM0NIA
„შოუ-ბიზნესის“ წარმომადგენლები მეწარმეები არიან და რაც უნდათ, ის აკეთონ“
„მთვარის კლუბი“ თბილისში ერთ-ერთი პირველი ჯგუფია, რომელმაც მუსიკალური კლუბი შექმნა, სადაც ძალიან ბევრი ჯგუფი გაერთიანდა. თავად „მთვარის კლუბი“, „ზუმბა“, „ინსაიტი“, „33 ა“, „აუტსაიდერი“ – მცირე ჩამონათვალია იმ ცნობილ თუ ჯერ უცნობ ჯგუფებს შორის, რომლებიც სხვადასხვა წლებში სწორედ ამ კლუბმა გააერთიანა.
ყველაფერი თორმეტიოდე წლის წინ დაიწყო. მანამდე ჯგუფ „მთვარის კლუბის“ დამაარსებელი ლევან ქუმსიაშვილი მისმა ძმამ გიამ გიტარის მასწავლებელ რაფაელთან მიიყვანა, ვისთანაც 5 წელი კლასიკურ გიტარაზე დაკვრას სწავლობდა. მერე მან არქიტექტურის ფაკულტეტზე სამხატვრო აკადემიაში ჩააბარა. სწავლისას ისევ ძმამ გააცნო პროფესიონალი კომპოზიტორი გოგიტა მაისურაძე. გოგიტა კონსერვატორიის საკომპოზიციოზე ანდრია ბალანჩივაძის კლასში სწავლობდა. სწორედ მაშინ დაწერა ლევანმა თავისი პირველი სიმღერები: „ღამე მშვიდობისა“, „ოქროს ფოთოლთა ლივლივი“, „მე გაზაფხულზე გეპატიჟები“ და სხვები, რომელსაც რატომღაც სუფრაზე სამღერი სიმღერების სტატუსს აძლევდა. სხვათა შორის, მაშინ ლევანი და გოგიტა „ლურჯ“ მონასტერში ერთად გალობდნენ.
მერე შექმნეს ჯგუფი „მთვარის კლუბი“, რომელსაც სახელი გოგიტას სიზმრის მიხედვით ეწოდა. ლევანი გიტარაზე უკრავდა, გოგიტა – პიანინოზე, დრამერად კი მურმან ლომიშვილი მივიდა, რომელსაც ძალიან კარგი სარეპეტიციო აპარატურა და დარბაზი ჰქონდა. სწორედ მაშინ, გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში ცოცხალი მუსიკის „გულანშაროს ფესტივალი“ ჩატარდა. „მთვარის კლუბმა“ ამ ფესტივალზე გაიმარჯვა. გამარჯვებაში თავიანთი წვლილი შეიტანეს გიტარისტმა ზურა მაისურაძემ და ბასისტმა დათო ტურაშვილმა (არ აგერიოთ მწერალ ტურაშვილში). ჯგუფმა საკმაოდ კარგი რეპერტუარი შექმნა.
ბიჭების სარეპეტიციომ და მერე უკვე სტუდიამ ირგვლივ ძალიან ბევრი მუსიკოსი და ჯგუფი შემოიკრიბა. „მთვარის კლუბს“ მხოლოდ ერთი ოფიციალური ალბომი აქვს გამოცემული, რომელსაც ჯგუფი ნელ-ნელა მთელი ორი წლის განმავლობაში იწერდა. „მთვარის კლუბ“ ამჯერად მეორე ალბომის ჩაწერის პროცესშია. მომავალი ალბომიდან ერთ სიმღერაზე („ფრთებს“) უკვე გადაიღეს კლიპი. ლევანს კლიპის გადაღებაში უანგაროდ დაეხმარნენ: გიორგი ბერიძე (კინოოპერატორი, რომელიც ამავე დროს კლიპის რეჟისორიცაა) და თამუნა მელიქიშვილი, რომელიც „ფრთებს“-ის სცენარისტი და მხატვარია. ლევანი ფიქრობს, რომ ახალი ალბომის ჩასაწერად საკმარისია დასარტყამები, ბასი და გიტარა: „ჩვენი იარაღია ემოცია. ჩვენ არ ვაგინებთ ამ ცხოვრებას, მაგრამ არც ძალიან ვდნებით „მე შენ მიყვარხარებით“. სიმღერაში არის თუნდაც წამიერად გაელვებული აზრი. მე ვცდილობ, რომ რიტმს ერქვას პულსი, სიმღერას – ემოცია და მუსიკა იყოს გრძნობა“.
ავტორი – ERM0NIA
ზაზა ბურჭულაძე წუხს, რომ ქართულ ხელოვნებაში კონფორმიზმია გამეფებული
მწერალ ზაზა ბურჭულაძეს (იგივე გრეგორ ზამზას) ჩვენი მკითხველი კარგად იცნობს. მისი რომანები „სულთათანა“, „შენ“, „სიმფსონები“ და „წერილი დედას“ საუკეთესო ქართულ გამომცემლობებში დაისტამბა და საკმაოდ სკანდალური გამოხმაურებები მოჰყვა ქართულ საზოგადოებაში.
ზაზა ბურჭულაძე სხვა მწერლებისაგან გამოირჩევა კონფორმიზმისადმი უკომპრომისო დამოკიდებულებით. ამ მხრივ, მისი კრიტიკა ხშირად ულმობელიც კია. თუმცა, საზოგადოებას უფლება აქვს იცნობდეს მის ზოგჯერ ძალიან მკაცრ, მაგრამ ხშირ შემთხვევაში, არც ისე უსაფუძვლო შენიშვნებს.
– თბილისი ამჯერად ქართული ლიტერატურის ცენტრად ითვლება. შენი აზრით, რა ხდება დღევანდელ ქართულ მწერლობასა და ლიტერატურაში?
– ლიტერატურაში იგივე პროცესები მიმდინარეობს, რაც ყოველთვის ხდებოდა, მაგრამ დღეს განსაკუთრებით გამოიკვეთა ჩემთვის მნიშვნელოვანი ტენდენცია. ისეთი შთაბეჭდილება მრჩება, თითქოს გვამზე ვლაპარაკობდეთ. მიცვალებულზე ან კარგს ლაპარაკობენ, ან – არაფერს. ანალოგიურ მდგომარეობაშია დღევანდელი ქართული ლიტერატურა. მასზე ან კარგი უნდა ითქვას, ან არაფერი. დღეს ბევრი მოთქვამს კრიტიკა არ არსებობსო. რატომ არ არსებობს? კრიტიკა ხომ იმას ნიშნავს, რომ რაღაც მხატვრული ქმნილება ინტერესს აღძრავს. და თუ კრიტიკა არ არსებობს, მაშინ გამოდის, არაფერი იქმნება? რა თქმა უნდა, არსებობს უამრავი მეორეხარისხოვანი, მაგრამ კარგიც ხომ იწერება? ამას კი დანახვა უნდა. რას აკეთებს ლიტერატურის ინსტიტუტი? უმაღლესი სასწავლებლები? რატომ არ ტარდება შეხვედრები ლიტერატორებთან?
მთელი საქართველო თბილისისკენ დაიძრა. ამას ცუდად როდი ვუყურებ, მაგრამ გლეხმა მიწას უნდა მოუაროს, ხაბაზმა პური აცხოს, სტრიპტიზი კი არ უნდა აკეთოს. იგივე ხდება ლიტერატურაშიც, ანუ ვისაც არ ეზარება, ყველა წერს. თუმცა, ასეც უნდა იყოს – თუ არ გეზარება, უნდა წერო.
– როგორი ურთიერთობა უნდა არსებობდეს ხელისუფლებასა და მწერალს შორის?
– ყოველთვის შეურიგებელი ვიქნები იმ შემოქმედისადმი, ვინც ხელისუფლებისადმი კონფორმისტი იქნება, სახელმწიფო სუფსიდიებზე იცხოვრებს ან რომელიღაც პოლიტიკური გუნდის დაკვეთებს შეასრულებს. რატომღაც, ღრმად მწამს, რომ ხელოვანი ყოველთვის ოპოზიციაში უნდა იყოს.
– შენ აღნიშნე, რომ არც ერთ ინსტიტუში არ ტარდება შეხვედრები ლიტერატორებთან, მაგრამ თბილისში ხომ არსებობს კლუბი „სარდაფი“, სადაც სწორედ დაინტერესებული სტუდენტები ხვდებიან ლიტერატორებს?
– შესაძლოა ვიღაცისთვის ეს კარგიც იყოს, მაგრამ, სიმართლე გითხრა, ამაში კარგს ვერაფერს ვხედავ. საერთოდ, ხელოვნებას სნობობა არ უხდება. „სარდაფში“ კი სნობობის გარეშე ჯერ არაფერი მინახავს. წიგნს თუ რაღაც მამაძაღლობები სჭირდება და მის ფონზე უნდა გაიყიდოს, მაშინ სწორედ მამაძაღლობა ყოფილა აქტუალური და არა ის, რაც ამ წიგნებში წერია. ეს არ არის მარტო შემოქმედის დანაშაული. და თუ ვინმეს ეჩვენება, რომ „სარდაფში“ რამე ხდება, გულწრფელად მივესალმები. ხომ შეიძლება მე ვერ დავინახო, არადა მართლაც რამე ღირებული ხდებოდეს. ოღონდ ეგაა, რომ, როდესაც იქ სახელმწიფო მინისტრი მიგყავს და მას „გულის ნადებს“ უზიარებ, ძალიან მეეჭვება, ვცდებოდე.
